Գիտնականները մշակել են քաղաքներում օդի ջերմաստիճանի առաջին բարձր մանրամասնությամբ քարտեզը, որը ցույց է տալիս, թե մարդիկ իրականում ինչ պայմաններ են զգում, ոչ թե միայն այն, ինչ տիեզերքից արձանագրում են արբանյակները։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Nature Communications ամսագրում։
Քաղաքները վաղուց անվանում են «ջերմային կղզիներ», իսկ ԶԼՄ-ներում հաճախ հայտնվում են հաղորդումներ այն մասին, որ որոշ թաղամասերում ջերմաստիճանը կարող է 7 °C-ով բարձր լինել, քան մյուսներում։ Սակայն նոր հետազոտության հեղինակները պնդում են, որ նման գնահատականները հաճախ հիմնված են մակերևույթի, ոչ թե մարդկանց շնչած օդի ջերմաստիճանի վերաբերյալ արբանյակային տվյալների վրա։
Խնդիրն այն է, որ ստանդարտ օդերևութաբանական կայանները հազվադեպ են տեղակայվում խիտ քաղաքային կառուցապատման տարածքներում։ Միջազգային պահանջների համաձայն՝ դրանք պետք է գտնվեն բաց տարածքներում՝ շենքերից և չափումների վրա ազդել կարող այլ օբյեկտներից հեռու։ Այդ պատճառով շատ կայաններ տեղադրված են օդանավակայաններում կամ քաղաքներից դուրս և վատ են արտացոլում բնակելի թաղամասերում առկա իրական իրավիճակը։
Այս խնդիրը լուծելու համար հետազոտողները ստեղծել են արհեստական բանականության մոդել, որը համադրում է մթնոլորտի ֆիզիկական օրենքները մեքենայական ուսուցման մեթոդների հետ։ Այն թույլ է տալիս բարձր ճշգրտությամբ հաշվարկել օդի ջերմաստիճանը յուրաքանչյուր քաղաքային թաղամասի համար։
Այս տեխնոլոգիայի հիման վրա գիտնականները ստեղծել են Urban High-Resolution Air Temperature (U-HAT) տվյալների բազան, որն ընդգրկում է ԱՄՆ-ի ավելի քան 380 քաղաք։ Նոր համակարգը հնարավորություն է տալիս ստանալ օդի ջերմաստիճանի մանրամասն քարտեզներ և օգտագործել դրանք շոգի ալիքների ժամանակ ռիսկերի գնահատման, էներգամատակարարման պլանավորման, քաղաքային ենթակառուցվածքների զարգացման և կլիմայի հետազոտությունների համար։
Նոր տվյալների և արբանյակային դիտարկումների համեմատությունը ցույց է տվել, որ մակերևույթի ջերմաստիճանը հաճախ զգալիորեն բարձր է օդի ջերմաստիճանից։ Դրա պատճառով արբանյակային քարտեզները կարող են գերագնահատել ջերմային սթրեսի մակարդակը և չափազանցնել քաղաքի առանձին շրջանների միջև տարբերությունները։
Աշխատանքի հեղինակների խոսքով՝ սա օգնում է բացատրել, թե ինչու ավելի վաղ հրապարակված որոշ քարտեզներ և ԶԼՄ-ների հաղորդումներ կարող էին բնակիչների մոտ սխալ պատկերացում ստեղծել քաղաքային գերտաքացման մասշտաբների մասին։
Հետազոտողները նշում են, որ մշակված տեխնոլոգիան հատկապես կարևոր է այն երկրների համար, որտեղ օդերևութաբանական կայանների ցանցը թույլ է զարգացած։ Արհեստական բանականության կիրառումը թույլ կտա ստանալ ավելի ճշգրիտ կլիմայական տվյալներ՝ առանց մեծ թվով թանկարժեք չափիչ սարքեր տեղադրելու անհրաժեշտության, ինչը հատկապես արդիական է աշխարհի այն տարածաշրջանների համար, որոնք առավել խոցելի են ծայրահեղ շոգի նկատմամբ։
Source: https://news.am/hy/news/1048800